Meander is een columnist die periodiek de website verluchtigt met een eigen kijk op de publiciteit. De columnist is verantwoordelijk voor de inhoud en de persoonlijke mening die hij of zij verkondigt.
‘Hallo Meander, moet je horen.’ Zo begroet buurman Jaap (95) me over het hek.
‘Meander ik heb zoals je weet een toompie kippen met een haan en een geitje. De haan kraait s ’morgens, wat de veelal gepensioneerde bewoners van ons seniorenhofje een vertrouwd en landelijk gevoel geeft, waarna ze zich nog een keertje omdraaien in bed. Het vroege opstaan overlatend aan de werkende mensen. Het geitje laat zich op het veldje in ons hofje door de jeugd uit de ons omringende flats graag met allerlei lekkers en gekriebel in zijn sikje verwennen.
Je kan tegenwoordig geen mediabericht tot je laten komen of droogte en de relatie tot het klimaat wordt aangeroerd en uitgediept. Komkommertijd en komkommernieuws denk ik dan.
Ontegenzeggelijk speelt klimaatverandering een grote rol bij versnelde bodemdaling, verdroging, bosbranden, zachte winters, smelten van gletsjers, zeespiegelstijging enz.
Eigenlijk niets nieuws als je de geschiedenis van klimaatveranderingen tracht te volgen.
Voor de mens verscheen waren klimaatveranderingen het gevolg van astronomische factoren. Denk daarbij aan de veranderingen van de baan om de aarde van de zon, ook wordt op variaties in de zonneactiviteiten gewezen en ook inslagen van ruimtesteen of kometen, naar gelang hun grootte, hebben grote gevolgen voor het klimaat.
Vanaf het moment dat de mens op aarde verscheen heeft ook die bijgedragen aan verandering van het klimaat. Bedenk daarbij dat de mens biologisch gezien een dier is en een fundamenteel onderdeel van de natuur. Grosso modo is het dus de natuur die klimaatveranderingen veroorzaakt. Een filosofisch dispuut waard, maar dit terzijde.
Historische droogteperiodes
Droogteperiodes zoals we nu beleven zijn historisch gezien niet nieuw. Dankzij dagboeken, kronieken, oogstgegevens en notities kunnen we tot ver in de geschiedenis nagaan wanneer het opmerkelijk droog en heet was.
Heel droge zomers waren er in ons gebied in de laatste vijfentwintig jaar van de dertiende eeuw. In 1389 stond de Rijn bij Keulen voor de derde keer in tien jaar zo laag dat de paarden midden in de rivier liepen. Ook in de jaren zeventig van de vijftiende eeuw was het droog. Zo viel er in de zomer van 1473 van begin mei tot begin november nauwelijks regen.
In 1503 viel vier maanden lang nauwelijks regen. Bijzonder was ook 1540, het Grote Zonnejaar
genoemd. Zeven maanden droog en heet weer. De Rijn en de Seine vielen vrijwel droog. Er was groot gebrek aan water en brood. Wijn was op een bepaalde moment goedkoper dan water. Na het Grote Zonnejaar begon de Kleine IJstijd met koel en nat weer.
Historie dichterbij
Meander ik heb de boeken, ik heb geen computer zoals je weet, er eens op nageslagen. Ik pakte qua boekenwijsheid de recentere reeks hitte/droogte op vanaf 1911: een extreem heet en droog jaar. Gedenkwaardig is ook 1921. Een lange droogteperiode zorgde voor de droogste ooit gemeten. Ik herinner me zelf de zomer van 1947 lang de warmste zomer van de 20e eeuw. In 1959 was er een droge en hete periode van mei tot en met september.1976 is een recordjaar voor droogte van lente tot herfst in Nederland en kende tevens een hittegolf.
2018 en 2022kenden een uitzonderlijk lang en warm voorjaar en een zomer met een groot neerslagtekort. Lage waterstanden in de grote rivieren en noodmaatregelen door waterschappen.
Zomer 2026 lijkt een herhaling van 2022 te worden, we zijn bezig historie te schrijven dat is zeker.
Jaarlijkse neerslag neemt toe
Maar Meander wees gerust, een ding is zeker Nederland wordt natter. Rond 1907 bedroeg de neerslaghoeveelheid ongeveer 680 mm, terwijl deze in 2025 is opgelopen tot circa 877 mm. Een stijging van 29%.
De totale jaarlijkse neerslag vertoont wel schommelingen van jaar tot jaar. Natte en droge jaren wisselen elkaar af. Echter droge jaren nemen in frequentie af terwijl natte jaren vaker voorkomen. In de periode tot 1980 waren er acht jaren met minder dan 600 mm, met een minimum van 421 mm in 1921. Na 1980 is er geen enkel jaar meer gemeten met minder dan 600 mm neerslag. Wel kwamen jaren voor die relatief droog waren, zoals 2003 (654 mm), 2018 (648 mm) en 2025 (673 mm).
Nederland bestaat grofweg uit twee helften: de hoge zandgronden in het zuiden en oosten, en de lager liggende veen- en kleigebieden in het noorden en westen.
Door de jaren heen zijn er jaarlijks natte en droge periodes, door de bank genomen valt het hele jaar -met geringe toename-, dezelfde hoeveelheid regen. Hierdoor hersteld de grondwaterstand zichzelf, als….. het daar de kans voor krijgt?
Als mensenhanden het leefklimaat positief kunnen beïnvloeden ligt ook hier nog een kans voor het oprapen.
O ja, er ligt ook nog een nieuwe IJstijd in het verschiet, maar dat voert te ver om het daar nu over te hebben.
Het is allemaal maar een weetje Meander, zo besloot buurman zijn betoog.’
Hoofdschuddend scharrelde buurman Jaap van tuin naar huis. Mij in verwondering en met een baaierd aan nieuwe kennis achterlatend.
