Het weer wordt mooier, dus zie ik de buurman, inmiddels ruim de 90 jaar gepasseerd en op weg naar 100, weer in zijn tuintje scharrelen. Buurman zag mij ook en verraste me met de vraag waar mijn neef Maarten toch was gebleven.
In het stadje Schalieveen werd neef enige jaren terug -uit het niets- als raadslid gekozen. Daarna werd het bij buurman wat neef Maarten aangaat stil.
Tja, dat werd een heel verhaal mijnerzijds dat u hieronder samengevat aantreft.
Nu, stil is het niet bij neef Maarten, hij had het aanvankelijk als vers raadslid op zijn manier druk met het opruimen van allerlei ongemakken voor de mens in de straat en het ‘herstellen’ van het democratisch vertrouwen in de gemeentepolitiek.
Met frisse moed was hij begonnen de kloof te dempen tussen kiezers en gekozenen. Onderzoeken zouden uitwijzen dat het wantrouwen van kiezers zou hebben geleid tot een toenemend gebrek aan interesse en lage opkomstcijfers.
Neef kwam er al snel achter dat die onderzoeken onzin zijn. Hij stelde vast dat kiezers desgevraagd sociaal gewenste antwoorden geven om zo hun tevredenheid en gemakzucht om niet even een stembureau op te zoeken te maskeren.
Neef concludeerde al snel dat juist ontevredenheid tot een hoge opkomst leidt, er is dan wat te bevechten. Bij tevredenheid is er een lage opkomst. In Schalieveen is een serene relatieve rust zo concludeerde hij. Toch is het gemopper niet van de lucht.
Een bekende uitspraak van neef Maarten is nu: ‘Goed nieuws verkoopt niet en is een bekend begrip in medialand!Dat heeft door de vele herhalingen en wijd verbreide praatprogramma’s en mediarubrieken de volkse cultuur in Nederland gekleurd. Elkaar opjuttend wordt zo onvermijdelijk de indruk gewekt dat het een zooitje is.’
Dit terwijl water en lucht de schoonste zijn sinds zeker 50 jaar. De armoede daalde tot 2024, helaas is er na invoering van een nieuwe meetmethode in 2025 weer een toename.
Of de toename van armoede feitelijk is of de nieuwe meetmethode de oorzaak is van de toename is nog niet onderzocht. Maar dit terzijde.
Ondertussen neemt de verkoop van nieuwe auto’s, (vlieg) vakanties en het consumeren van goederen en diensten toe.
Uit onderzoek is wederom gebleken dat Nederlanders – in vergelijking met de rest van de wereldbevolking – een tamelijk gelukkig en tevreden volkje zijn.
Een voormalige minister-president sprak nog kortgelden zelfs van ‘ons gave landje’
Buurman, door de jaren heen mentaal verhuist van socialist naar liberaal, vertelde dit al enige jaren terug aan een toen ongelovige en opgewonden neef Maarten.
Nu neef dit zelf heeft vastgesteld gelooft hij het relaas van buurman, vertelde hij me onlangs. Maar ook dit is een terloopse opmerking.
Neef Maarten zat gewapend met nieuwe kennis niet bij de pakken neer en binnen de kortste keren werd hij na de voorlaatste verkiezingen tot wethouder benoemd. Zijn motto is nu vrijheid blijheid. Houden en (liefst meer) hebben wat je hebt.
Hij doet als wethouder iets met sport, milieu en economie. Zeer succesvol als je naar de files tussen Schalieveen en de grote stad kijkt en de geweldig groei van de sportverenigingen en individuele sportmogelijkheden in zijn stadje.
Milieubeleid is ook succesvol, evenwel het volgen van andere steden en landelijk beleid om een eigen warmtenet te ontwikkelen stagneert. Neef heeft al zijn kaarten gezet op een warmtenet dat wordt verwarmd door geothermie, aardwarmte zeggen gewone mensen. Om uiteenlopende redenen ligt sinds kort het aardwarmteproject in Schalieveen door een overbelast stroomnet stil. Voorlopig schijnt daar geen oplossing voor te zijn. Vanaf 1 juli is in het gebied waar Schalieveen ligt zelfs geen enkele nieuwe elektriciteitsaansluiting meer mogelijk.
Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 werd Leefbaar Schalieveen, de partij van neef, de grootste. Politiek gebruik is dat de grootste partij een nieuwe collega probeert te vormen.
Neef ging daar enthousiast en voor zijn doen efficiënt mee aan de slag. Verkennen, daarna formeren leek hem een fluitje van een cent. Maar grootheid en grootsheid wekt nu eenmaal afgunst en vijandschap. Schalieveen is nog lang niet ontsnapt aan dorpspolitiek, als dit ooit zal lukken, dus waren er zoals overal elders andere -kleinere- partijen -samen groot- die hem de klus uit handen namen.
Neef was onthutst door deze gang van zaken, totdat ik hem geruststellend had uitgelegd dat wie je werk doet je knecht is.
Buurman hoorde mijn relaas hoofdschudden aan. Mompelde iets van ‘incompetent bestuur dat alleen nog met elkaar praat via sociale media, de voortdurende roep om onafhankelijk onderzoek en externe onafhankelijke onderzoeksbureaus, steeds meer regeltjes die elkaar weerspreken. Een economisch groeimodel met verjuridisering van de samenleving.’
In de kern neemt volgens buurman het wantrouwen in de samenleving en bestuur nu wel rap toe. Met dit verschil dat de kloof zich verdiept tussen een sociale onder- en bovenklasse.
Hij kwam los van zijn gepeins en vroeg me deze ontwikkeling, die naar zijn mening gaande is en de democratie ernstig bedreigt, aan neef Maarten door te geven.
Maar buurman zei ik, volgens uw oorspronkelijke orakelspreuken neemt bij toenemende ontevredenheid toch de opkomst bij verkiezingen toe? Dan komt alles toch weer goed? Dat is toch de sterkte van democratie?
Buurman werd door mijn woorden nog bezorgder en wees naar Plato die juist voorspelde dat democratie een heerschappij van een domme bespeelbare massa oplevert.
’Het was door een democratische stemming dat Socrates tot de gifbeker werd veroordeeld’, voegde hij er hoofdschuddend aan toe. Diep in gedachten slofte hij zijn huis in. Mij met een onrustig gevoel achterlatend.
