De gemeente Purmerend is er voor iedereen die het financieel moeilijk heeft
Stadspartij-Beemster Polder Partij: Armoede moet zo vroeg mogelijk worden gesignaleerd. Naast bestaande maatregelen stellen wij een lokaal vroegsignaleringsteam schulden voor, in samenwerking met woningcorporaties, zorgverzekeraars, energiebedrijven en financiële instellingen. Werken (of vrijwilligerswerk) moet aantrekkelijk blijven met ondersteuning. WERKOM kan worden versterkt en uitgebreid. Purmerend moet beschikbare ondersteuningsgelden beter benutten, zodat cliënten niet in inkomen achteruitgaan.
Mario Hegger is wethouder namens Stadspartij-BPP met in zijn portefeuille o.a. : werk en inkomen inclusief Werkom en armoedebestrijding. In een uitgebreide memo doet hij verslag van de stand van zaken m.b.t. het gemeentelijke armoedebeleid.
Aansluitend bij het gemeentelijk armoede- en duurzaamheidsbeleid voert Purmerend activiteiten uit tegen energiearmoede. Hiermee is in 2022 gestart en wordt de aanpak telkens aangepast op de veranderende omstandigheden.
Eind 2025 kondigde de staatssecretaris € 30 miljoen extra budget aan voor de aanpak energiearmoede. De precieze verdeling van deze middelen onder de gemeenten is nog steeds onbekend, Purmerend kan evenwel rekening houden met circa € 100.000 tot € 120.000. Inclusief deze extra middelen is voor Purmerend nog circa € 340.000,– beschikbaar uit de specifieke uitkering. Het Rijk heeft de uitvoeringsperiode voor de aanpak energiearmoede verlengd tot eind 2027. Dit met als doel om de risicogroep (= inwoners met een laag inkomen en met een slecht geïsoleerd huis) extra te ondersteunen, zodat ook deze groep inwoners tot structurele besparingen komen en deel kunnen nemen aan de energietransitie.
Energiearmoede op dit moment
Het TNO onderzoekt de energiearmoede systematisch. De uitkomsten zijn te vinden in de rapportage: ‘energiearmoede Nederland in kaart’. De actuele cijfers gaan over het jaar 2024.
In 2022 is een scherpe daling van het percentage gezinnen met energiearmoede te zien. Dat kwam vooral door de tijdelijke energietoeslag. In 2024 was het percentage huishoudens met energiearmoede landelijk 6.1%. In Purmerend was dit 3,5%. Het percentage is in Purmerend dus aanzienlijk lager dan het landelijk gemiddelde en ook lager dan dat van de ons omringende gemeenten.
Het gaat voor inwoners in essentie om de betaalbaarheid van energie. Hierbij is er energie-armoede d.w.z. als meer dan 10% van het inkomen wordt besteed aan energiekosten, één van de factoren. In het Purmerendse armoedebeleid is deze samenhang van factoren benoemd als het ‘web van armoede’.
Landelijke maatregelen
Parallel aan de activiteiten van gemeenten, komen voor huishoudens ook extra middelen beschikbaar om een deel van de energierekening te betalen. Dit is het Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE). Het fonds was voor het eerst beschikbaar in de winter van 2024-2025, en enkele uren na de openstelling volledig uitgeput. Er komt in de winter 2026-2027 een nieuwe editie van het TNE. De gemeente geeft informatie om inwoners tijdig te wijzen op het TNE, zodat deze een aanvraag kunnen indienen.
Purmerendse aanpak in 2025 en de resultaten hiervan in hoofdlijn
Er is in 2025 een aantal activiteiten ontplooid:
Warmtescans en energiecoaching
In samenwerking met WelzijnWonenPlus (WWP) is voor 56 particuliere huiseigenaren een warmtescan gemaakt. Hieruit konden zij aflezen of en hoe de woning warmte verliest. De vrijwilligers van WWP waren ook beschikbaar als energiecoaches. Vanuit die rol gaven zij 14 adviezen over kleine maatregelen die bewoners van huur- en koopwoningen zelf konden treffen om op energie te besparen.
Aanvullende subsidie op energiebesparende maatregelen
Eigenaren van een woning met een slecht energielabel en met een laag inkomen, konden extra subsidie aanvragen voor isolatiemaatregelen. Aanvankelijk had ongeveer een kwart van deze woningeigenaren interesse. Uiteindelijk heeft slechts een klein deel van hen gebruik gemaakt van de aanvullende subsidie. Er zijn wel honderden isolatiesubsidies verstrekt, maar dat wat vanuit het doel om de duurzaamheid te verbeteren met inzet van het NationaalIsolatieProgramma (NIP), zonder de extra subsidie.
Informatie- en bespaarbijeenkomsten
In de wijken zijn bijeenkomsten georganiseerd om informatie te geven over gunstige energiecontracten en vermindering van energiegebruik. In de winter 2024-2025 was de deelname redelijk goed; gemiddeld tussen de 10 en 15 inwoners. Voor de bijeenkomsten in het najaar 2025 kregen we echter nauwelijks aanmeldingen. Die sessies zijn daarom geannuleerd. We boden inwoners die dit nodig hadden, persoonlijke begeleiding op maat. Dit is voor 102 huishoudens uitgevoerd.
Water- en energiebesparende douchearmaturen en kranen
Om te besparen op energie voor de verwarming van was- en douchewater, worden in Purmerend inwoners van een huurwoning met een laag energielabel, een waterbesparend douchearmatuur en -kraanstuk aan. Er nu zo’n 300 bespaarsets geleverd en gemonteerd.
Lessen uit de aanpak in 2025
Vanuit de inhoud gezien blijkt het inmiddels niet meer effectief om beleid te voeren op de vermindering van energiearmoede. Het werkt beter als we de inspanningen verbinden met twee andere aandachtsvelden:
Vermindering van energiegebruik door betere isolatie en energie-efficiency;
Verbetering van de betaalbaarheid van energie, onderdeel van alle totale kosten.
Vanuit de vorm gezien wordt opgemerkt dat het geven van Informatie op de website, in brieven en algemene informatie in wijkcentra, weinig respons oplevert. Als de inwoners daarentegen één-op-één worden benaderd, dan is er wèl behoefte aan ondersteuning. Dit is bijvoorbeeld te merken bij het aanbod van de watersparende douchearmaturen. Het lijkt erop dat oplossingen om energie te besparen waarschijnlijk (te) complex zijn om hierover schriftelijk te communiceren. Ook bij de herijking van het armoedebeleid is gesteld dat; menselijk contact, dat aansluit op de leefwereld van de inwoners, het beste werkt.
Vervolg aanpak in 2026 en 2027
Waarop de aanpak in de komende periode gericht ? De getrokken lessen uit de aanpak energiearmoede, sluiten goed aan bij de vastgestelde Purmerendse uitgangspunten voor de armoedeaanpak. Deze uitgangspunten zijn ook waardevol voor de Purmerendse rol bij het verduurzamen van woningen:
uitgangspunt is de leefwereld van de inwoners
er is de een actieve aanpak en de gemeente gaat er vroegtijdig op af
ingezet wordt op structurele oplossingen met als doel mensen te helpen bij zelfredzaamheid
de aanpak is eenvoudig en toegankelijk
de aanpak is integraal en berust op samenwerking
de gemeente is voor iedereen die het financieel moeilijk heeft
Deze zes uitgangspunten zijn van betekenis bij de vormgeving en inhoud van de vervolgaanpak.
Aanpak in relatie tot de duurzaamheidsaanpak
De overlap tussen energiearmoede en duurzaamheid spitst zich toe op:
Isoleren van particuliere koopwoningen
Om woningisolatie te stimuleren bij de doelgroep waarop de gemeente zich met de energiearmoede richt, wordt toegespitst op de relatief goedkope woningen met een label C of slechter. Dit zijn dezelfde woningen waarvoor we ook de NIP-subsidie bieden. Er vanuit gegaan dat de eigenaren van deze woningen relatief veel moeite hebben met de betaalbaarheid van energie en met de financiering van de verduurzaming. Er is onvoldoende budget om de aanvullende subsidie voor alle bedoelde woningen aan te bieden.
Logischerwijs geldt er (zoals ook met de NIP-subsidie) een ‘op-is-op-situatie’.
Besparen op het gebruik van (warm)water.
Waterbesparende douchearmaturen worden kosteloos aan bewoners van corporatie-huurwoningen met een C-label of slechter aangeboden. Dit gebeurt in afstemming met de woningcorporaties.
Aanpak in relatie tot de uitvoering van het armoedebeleid
Het armoedebeleid is primair gericht op maatregelen die leiden tot structurele verbeteringen. Specifieke ondersteuning en compensatie gebeurt enkel als dit niet anders kan.
Begeleiding van individuele inwoners en/of huishoudens
De gepersonaliseerde hulp zoals ‘Sterk met Geld’ die bood zetten wordt voortgezet. Waarbij de inzet wordt aangegeven door de medewerkers van team schuldhulp. Zodoende wordt hulp geboden aan de inwoners die dit het meeste nodig hebben èn wordt gelijk aan de voorkant de relatie met andere hulpvragen van de betrokken gelegd. Er wordt zo gewerkt op maat en integraal.
Energiecoaching, eventueel op basis van een warmtescan
Er zal behoefte blijven bestaan om inwoners die dit willen, op maat, persoonlijk te ondersteunen door een energiecoach. Daarbij vervult de warmtescan een goede functie. De inwoner kan zo met eigen ogen zien wat effectief is om aan te passen. Maar de coaching en scanning leveren geen directe besparingen op.
