Door een memo aan de gemeenteraad informeert wethouder Saaf over de stand van zaken rond de gemeentelijke opgaven die voortvloeien uit de nieuwe Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (Wvbj).
Het gaat om de volgende onderdelen:
-
Inkoop specialistische jeugdhulp
-
Regionale samenwerking, gemeenschappelijke regeling (GR)
-
Regiovisie Jeugd
De wet is op 1 januari 2026 ingegaan. Voor specifieke onderdelen hebben gemeenten een jaar de tijd gekregen om hieraan te voldoen. Het beoogt gemeenten in staat te stellen hun verantwoordelijkheden op grond van de Jeugdwet (2015) beter waar te maken.
Inkoop Specialistische Jeugdhulp
De Wvbj verplicht gemeenten om specialistische jeugdhulp regionaal in te kopen. Bij algemene maatregel van bestuur (AMvB) is vastgelegd welke vormen van hulp dit betreft. Deze hulp wordt momenteel al centraal ingekocht voor de hele regio Zaanstreek-Waterland (t/m 2026). De uitvoering van de kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering wordt op dit moment bovenregionaal ingekocht. In die zin betekent de wet geen verandering en voldoen we al aan de wettelijke vereisten met betrekking tot regionale inkoop.
Voor de periode 2027-2034 loopt momenteel een nieuwe aanbesteding, waarbij aanbieders zijn betrokken via marktconsultaties.
In het 2 en 3e kwartaal van dit jaar start de beoordelingsronde.
Gemeenschappelijke Regeling
De Wvbj verplicht gemeenten binnen een jeugdregio tot het instellen van een gemeenschappelijke regeling (GR), die de juridische basis vormt voor samenwerking tussen de gemeenten in de regio op het vlak van specialistische jeugdhulp. De gemeenten hebben tot 1 januari 2027 de tijd om deze regeling te realiseren. De Wvbj geeft drie mogelijke uitvoeringsvarianten voor een GR centrumregeling: bedrijfsvoering, organisatie (BVO) en openbaar lichaam.
Binnen de regio Zaanstreek-Waterland bestaat al een bestaande samenwerkingsvorm, die inhoudelijk het meest overeenkomt met een gemeenschappelijke regeling.
Momenteel wordt verkend wat er nodig is om huidige regeling voor Jeugd te actualiseren en te formaliseren, zodat voldaan wordt aan de wet.
Besluitvorming over de formalisering van de GR, vindt plaats met de nieuwe colleges en raden. De gemeenteraden worden vooraf betrokken via de regionale raadsvergadering op 23 september 2026, waarna uiteindelijk het voorstel inclusief zienswijzen ter besluitvorming wordt voorgelegd.
Regiovisie
De Wvbj verplicht alle gemeenten binnen een aangewezen jeugdregio om samen een regiovisie vast te stellen. Het is dus geen lokale visie per gemeente, maar één gezamenlijke visie per regio, in ons geval Zaanstreek-Waterland. De Regiovisie vormt de basis voor het regionale jeugdbeleid. Het opstellen hiervan geschiedt in nauwe samenwerking met alle betrokken gemeenten. Jongeren, ouders, en maatschappelijke partners, adviesraden en ervaringsdeskundigen worden hierover voor de zomer 2026 actief geïnformeerd.
In het kader van de Norm voor Opdrachtgeverschap (NvO) Jeugd heeft de regio al een Regiovisie Jeugd Zaanstreek-Waterland opgesteld. De Wvbj bevat een aantal aanvullende vereisten die expliciet een plek moeten krijgen in de nieuwe Regiovisie Jeugd. Om hieraan te voldoen, zal de huidige visie worden herijkt en ter besluitvorming aan de gemeenteraden worden aangeboden. De gemeenteraad zal daar in de Regioraad van 23 september 2026 nader over worden geïnformeerd.
Conclusie
De Wvbj is erop gericht om de beschikbaarheid van specialistische jeugdhulp op regionaal niveau te verbeteren. In de regio Zaanstreek-Waterland ligt op dit moment al een goed fundament vanwege de bestaande regionale samenwerking op zowel beleid als inkoop.
Een nieuwe inkoop specialistische jeugdhulp, een geactualiseerde en geformaliseerde gemeenschappelijke regeling (GR) en de herijking van de regiovisie Jeugd biedt gemeenten en kwetsbare inwoners perspectief op een duurzaam jeugdbeleid.
Het organiseren van deze drie onderdelen vraagt om aanzienlijke inzet van specialismen op het vlak van contractmanagement, communicatie, wetgeving, financiën, beleid en uitvoering in onze regio. Als het gaat om de verplichte GR wordt nu gewerkt aan een vorm die het meest aansluit bij de huidige praktijk.
Door samen te werken en te investeren in kwaliteit en toegankelijkheid, zorgt de gemeente ervoor dat onze kwetsbare jongeren en gezinnen de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben.