Werken aan veilige en vrij toegankelijke geleidelijnen Purmerend

🔊 Lees voor
In de laatste dagen voor zijn afscheid als wethouder, informeerde wethouder Coen Lageveen de gemeenteraad over het werken aan de verbetering van  “Veilige en vrij toegankelijke geleidelijnen Purmerend”.

Een desbetreffende motie, die vroeg om een uitvoeringsplan, is in de raadsvergadering van 19 februari 2026 unaniem aangenomen.

Geleidelijnen zijn een belangrijk onderdeel van de openbare ruimte en veilige en vrij toegankelijke geleidelijnen hebben een hoge prioriteit in de gemeente Purmerend. Geleidelijnen zijn namelijk essentieel voor de zelfstandige mobiliteit en veiligheid van mensen met een visuele beperking. Voor het goed functioneren van geleidelijnen is het van belang dat deze te allen tijde vrij zijn van obstakels.

Helaas is dat in Purmerend op een aantal belangrijke locaties al enige jaren niet altijd het geval. Met name op het Tramplein en Gouw stonden en staan regelmatig fietsen, scooters en andere objecten op de geleidelijnen.

Acties college leiden niet tot structurele oplossingen

De raad heeft in de afgelopen jaren een aantal malen aandacht gevraagd voor dit probleem. Het college heeft toegezegd intensiever te gaan handhaven en hierover terug te koppelen.
In de afgelopen jaren hebben in opdracht van het college diverse acties plaatsgevonden. Zo zijn inwoners door onder andere het aanbrengen van speciale “Houd de lijn vrij”-tegels en berichten op sociale media geattendeerd op het belang van het vrijhouden van de geleidelijnen. Ook is een deel van de geleidelijn op het Tramplein verlegd en is er de afgelopen jaren een aantal perioden intensiever gehandhaafd. Hierbij werden eigenaren van foutief geparkeerde fietsen met stickers geattendeerd op het vrijhouden van de geleidelijnen.

Deze acties hebben tijdelijk en in bepaalde mate ook blijvend effect gehad, maar de effecten blijken niet voldoende om het probleem structureel op te lossen.

Extra aanpak gevraagd door gemeenteraad

De gemeenteraad heeft derhalve op 19 februari 2026 de eerder genoemde motie aangenomen waarin het college wordt verzocht:

1. Een concreet en uitvoerbaar plan van aanpak op te stellen om geleidelijnen structureel vrij te houden.

2. Daarbij nadrukkelijk te kijken naar effectieve maatregelen, zoals fysieke aanpassingen, aangepaste handhaving, duidelijke markering en gerichte communicatie.

3. Te onderzoeken welke juridische en praktische instrumenten nodig zijn om dit duurzaam te borgen (waaronder aanpassing van regelgeving of uitvoeringsbesluiten).

4. De raad uiterlijk vóór het zomerreces te informeren over de gekozen aanpak en planning.

Analyse en integrale aanpak

Na het aannemen van de motie is voortvarend te werk gegaan. De kwestie is direct na het aannemen van de motie gezamenlijk vanuit verschillende gemeentelijke disciplines geanalyseerd, met als uiteindelijke doel een integrale aanpak en oplossingen met blijvend effect. Een integrale aanpak vanuit verschillende disciplines is noodzakelijk, omdat de oorzaak en mogelijke oplossing per probleemlocatie verschilt en soms ook een aantal maatregelen vereist.

Uit de analyse volgt dat er (vooralsnog) geen andere of extra juridische of praktische instrumenten nodig zijn waar het gaat om handhaving. Handhaving is en blijft moeilijk uitvoerbaar omdat je een fietser in feite op heterdaad moet betrappen. Bovendien kan handhaving niet de primaire oplossing zijn als het probleem wordt veroorzaakt door bijvoorbeeld de inrichting of onwetendheid van inwoners. Problemen met een dergelijke grondslag worden doorgaans niet permanent opgelost met alleen handhaving.

Extra controles Handhaving

Handhaving heeft op de locaties tijdelijk de controles intensief uitgevoerd. Daarmee wordt het probleem tijdelijk opgelost, maar het keert vervolgens terug wanneer de mate van handhaving weer afneemt.

Oplossingen zullen in veel gevallen meerledig moeten zijn, waarvan handhaving onderdeel is. Tijdens de analyse hebben een aantal gesprekken plaatsgevonden met inwoners met een visuele beperking. Hierbij is een aantal probleemlocaties genoemd, maar de meest urgente problemen blijken zich (nog steeds) voor te doen op de locaties Tramplein en Gouw. Op die locaties blijken ook daadwerkelijk fysieke maatregelen noodzakelijk. Gelet op die urgentie en het belang van die locaties, is ervoor gekozen eerst die locaties aan te pakken en daarna de focus te verleggen naar andere locaties.

Kritieke punten Tramplein en Gouw

Op het Tramplein en Gouw hebben een aantal inspecties plaatsgevonden, waaronder samen met inwoners. De meest kritieke punten, voor wat betreft het vrijhouden van de geleidelijnen, zijn het structureel blokkeren van geleidelijnen door fietsen en scooters en de beperkte zichtbaarheid en te kleine capaciteit van de huidige fietsparkeervoorziening. Deze knelpunten versterken elkaar.
Als de geleidelijnen worden geblokkeerd, worden mensen met een visuele beperking gedwongen om af te wijken van de veilige route. Juist op plekken met fietsers, autoverkeer of meerdere verkeersstromen leidt dat tot verhoogde veiligheidsrisico’s.

Deze problemen zijn niet alleen oplosbaar met handhaving of communicatie. De situatie vraagt om een samenhangende aanpak. Bewustwording is nodig, maar zonder fysieke aanpassingen, duidelijke inrichting en consequente handhaving blijft de kans groot dat fietsen en scooters op ongewenste plekken worden geplaatst.

Oplossingsrichtingen Tramplein en Gouw

Om de geleidelijnen op het Tramplein en de Gouw structureel vrij te houden, is een combinatie nodig van fysieke aanpassingen, gedragssturing en handhaving. Op het Tramplein is de fysieke oplossingsrichting gelegen in het uitbreiden van het fietsparkeren en het aanpassen van de geleidelijn, op zodanige wijze dat ook de oversteekplaats over het fietspad veiliger wordt. Op de Gouw betreft de fysieke oplossingsrichting het verleggen van de geleidelijn.

(Plan van) Aanpak, planning en kosten

Tramplein

Vooafgaand aan de motie werd al gewerkt aan het reorganiseren en vergroten van de fietsparkeercapaciteit op het Tramplein. Het Tramplein is namelijk een van de locaties waar structureel fietsen geparkeerd worden buiten de hiervoor aangewezen locaties.
Na de motie vond de bovengenoemde analyse plaats, waaruit naar voren kwam dat niet alleen het uitbreiden van het fietsparkeren noodzakelijk is, maar ook het aanpassen van de geleidelijn.
In april is voor het Tramplein een eerste ontwerp gemaakt. Dit ontwerp schetst het aanpassen van de geleidelijn en uitbreiden van het fietsparkeren. De situatie is op zodanige wijze ingetekend dat de grotere hoeveelheid fietsparkeerplaatsen op meerdere plaatsen en grotere afstand van de geleidelijn komen te staan, zodat de kans op conflicten zo klein mogelijk is. Tevens wordt de oversteekplaats over het fietspad overzichtelijker en veiliger.

De volgende vier maatregelen zijn nu voor het Tramplein (in de schets) voorzien:

1. Herinrichting fietspad Melkwegbrug

• Verplaatsen paal en opnieuw inrichten met aanvullende markering

• Verbetering van doorstroming en gebruiksgemak

2. Uitbreiding fietsparkeerplaatsen

• Realisatie van circa 36 extra fietsenstallingen

• Vergroten van de capaciteit nabij het station

3. Verplaatsing en optimalisatie blindengeleidenstrook

• Nieuwe routing die logischer en beter beschermd is

• Vermindering van conflicten met fietsparkeren

• Deze maatregel sluit aan bij een onderzoek dat is uitgevoerd door Totaal Toegankelijk Purmerend (TTP)

4. Inrichting van een formeel fietsparkeervak bij het station

• Duidelijke en aantrekkelijke parkeerruimte dicht bij de entree

• Sturen van gedrag van fietsers door logische inrichting

De schets komt grotendeels overeen met een ontwerpvoorstel van *PBT-consult1 en is in mei voorgelegd aan de Vervoerregio Amsterdam (VRA).

Uit die gesprekken komt voort dat de maatregelen in aanmerking komen voor subsidie. Ook heeft op 9 juni een overleg plaatsgevonden met TTP over de schets. De opmerkingen van TTP worden waar mogelijk verwerkt in de schets. Vervolgens wordt deze in samenwerking met de VRA verder uitgewerkt. Duidelijke signalering/markering om mensen attent te maken en houden op het vrijhouden van de geleidelijn wordt in de verdere uitwerking van de schets meegenomen. Naar verwachting zal de uitvoering starten in het eerste kwartaal van  2027.

Gouw

Op de Gouw is de situatie minder complex. Voldoende lijkt het iets verleggen van de geleidelijn, zodat deze minder snel in conflict komt met geparkeerde scooters en fietsen. Daarnaast is ook hier aan te bevelen om signalering/markering aan te brengen om mensen attent te maken op het vrijhouden van de geleidelijn. Een schets en verdere uitwerking moet voor deze locatie nog plaatsvinden.
Voor deze locatie wordt waar mogelijk ook samengewerkt met de VRA en verkend of er subsidiemogelijkheden zijn. De verwachting is dat in het eerste kwartaal van 2027 wordt begonnen met de uitvoering.

Kostendekking

Op dit moment is nog niet inzichtelijk wat de kosten van de aanpassingen zijn. Zodra er kostenramingen beschikbaar zijn, wordt onderzocht of de kosten binnen bestaande middelen (en indien mogelijk met een subsidie) gedekt kunnen worden. Indien dat niet mogelijk is, kan uw raad een raadvoorstel tegemoet zien.

Andere locaties

Naast het Tramplein en de Gouw is de gemeente ook op andere locaties bezig met de verbetering van geleidelijnen. Recent zijn er werkzaamheden geweest aan een geleidelijn op de Gedempte Where (oude Post-NL-locatie) en het stadhuisplein. Daarnaast wordt de toegankelijkheid van bushaltes verbeterd, waaronder ook de geleidelijnen. Na de aanpak van het Tramplein en de Gouw verlegt de gemeente de focus naar andere locaties.

Communicatiecampagne

Naast fysieke maatregelen wordt ingezet op een communicatiecampagne. Deze campagne zal erop gericht zijn inwoners bewust te maken van het doel van geleidelijnen en het belang om ze vrij te houden van obstakels. De gemeenge heeft namelijk sterk de indruk dat veel inwoners niet (goed) weten waarvoor geleidelijnen dienen en waarom deze vrij moeten blijven van obstakels.

Er vinden thans nog gesprekken plaats over hoe, wat, wanneer, in welke frequentie de diverse communicatie moet gaan plaatsvinden. De verwachting is dat de communicatiecampagne na het zomerreces zal starten.

Handhaving

Tot slot blijft handhaving als sluitstuk cruciaal in het structureel vrijhouden van de geleidelijnen. Fysieke maatregelen en communicatie verkleinen de kans dat er obstakels op geleidelijnen worden geplaatst  aanzienlijk. Echter, volledig uitsluiten is niet realistisch. Handhaving zal daarom actief blijven controleren op het fietsparkeren en het vrijhouden van de geleidelijnen.

Periodiek zal bijvoorbeeld dan ook in combinatie met  Communicatiecampagnes intensiever gecontroleerd worden.

* 1 PBT-consult is een ingenieursbureau dat gespecialiseerd is in toegankelijk bouwen (in de openbare ruimte).