Oude bekende Geurt: van somberen naar opfleuren

Meander is een columnist die periodiek de website verluchtigt met een eigen kijk op de publiciteit. De columnist is verantwoordelijk voor de inhoud en de persoonlijke mening die hij of zij verkondigt.

🔊 Lees voor
Tijdens een bezoekje aan het buitenmuseum van Amsterdam, het centrum dus,  kwam ik een oude bekende tegen: Geurt.
Een sympathieke kennis -hoewel- ik had hem jaren niet gezien en eerlijk gezegd ook niet meer aan hem gedacht.

Ooit schreven we samen een boekje in de stijl van De Avonden (Gerard Reve) over het wel en wee van een personeelsvereniging. Zo’n kleine 1.000 exemplaren vonden een lezer, maar dat vermelden is achteraf bezien allemaal ijdelheid.

Geurt is van huis uit historicus en was bedrijfsfilosoof bij een zeer groot nutsbedrijf in Amsterdam.
In zijn werk stond hij medewerkers bij die iets bijzonders gingen doen -meestal in een vorm van zendingswerk-  en vooraf enig extra geestelijke bagage over mogelijke culturele problemen wilden hebben.

Zelfredzaamheid

Juist tijdens zo’n buitenlands avontuur doen zich zaken voor die de hedendaagse projectmedewerker of manager uit de moderne managementleerboekjes of van ervaren collega’s niet bijgebracht krijgt. Het leren met eigen hersenwerk onverwachte problemen en dillema’s kunnen oplossen dat was Geurt zijn specialisme.

Ga je bijvoorbeeld als bedrijfsontwikkelingswerker naar:  Egypte, waar de vloek van de Farao heerst (onbeheersbare diarree), Indonesië (koloniale structuren), Nigeria (corruptie), Suriname (tja?). En wat nog meer zoals vreemde ziektes en gewoontes, onverwachte situaties, onbegrepen agressiviteit. Geurt werkte aan het versterken van de zelfredzaamheid van de zendelingen. Maar dit allemaal terzijde.

Glazen bol

Scherp nadenken leidt vaak tot het opnieuw uitvinden van het wiel, althans iets wat erop lijkt. Een bekende uitspraak van Geurt is: ‘als er dan maar weer een wiel uitkomt.’
Geurt zweeft in gedachten en gegeven onderwijs tussen verleden, heden en toekomst en tussen emotionaliteit, realiteit, feitelijkheid en rationaliteit.

We spraken af om in het aloude voormalige journalistencafé Scheltema  herinneringen op te halen bij een goed glas en Oma Bobs bitterballen.
Al snel bleek me dat Geurt van rasoptimist cynicus was geworden. Daar waar anderen hem vroeger als een wijze rots in de branding zagen, bleek hij ineens breekbaar.

Geurt ziet in zijn glazen bol steeds meer de chaotische crisissituatie van voor de Tweede Wereldoorlog hedendaagse vormen aannemen. Hij is zelf van kort na deze oorlog, dus hij heeft alle wijsheid van horen en zeggen en zijn zelfstudie. De vrees voor het hem zo theoretisch bekende-onbekende benauwt hem.

“Meander wie vertrouw jij nu nog als baken in onze samenleving?”
Omdat Geurt van een grapje houdt, zei ik: “Maarten van Rossem, die praat in feiten en levert begrijpelijke achtergrondinformatie, die achteraf waar blijken.”

Tand des tijds

Zuchtend liet Geurt weten het echt serieus te menen. Hij ziet de democratie overal afkalven. Politici sloven zich uit om de publieke opinie te plezieren aangevuurd door media die het volk bestoken met opstokende meningen en als die er niet zijn allerlei onbenulligheden opblazen tot een nationale emotionaliteit. Voorts een volk dat zich afwisselend met behulp van sociale media als ware het een continuüm zich in apathie of hysterie stort.
Leiders die in het verleden met visie voorop gingen in de maatschappelijke ontwikkelingen zijn volgers geworden van de waan van de dag.

Geurts laatste vertrouweling was Joop den Uyl, wie kent hem nog? Joop den Uyl bereikte weinig, maar meende wat hij zei en deed en uitte dat hartstochtelijk en dat zag en merkte je. Alles wat daarna kwam aan sociaaldemocratische leiders bleek achteraf onder de maat vergeleken bij Ome Joop. Hij somde ter illustratie een hele rij leiders na Den Uyl op. Allemaal ingepakt door als liberaal verpakt kapitalisme zoals hij dat noemt. En nu is zelfs het sociaal democratische bastion PvdA opgeheven.

Sukkel

Ook noemde hij namen van gepasseerde en hedendaagse in zijn ogen inferieure leiders en ik kon alleen maar ‘ja’ knikken.
Alleen bij Ruud Lubbers en Mark Rutte heeft hij positieve twijfel. Ruud Lubbers moet achteraf volgens hem toch echt wel als een staatsman worden gezien, hij ruimde het puin van zijn voorganger (van Agt) effectief op. Mark Rutte wist toch maar mooi, terwijl de democratie afbrokkelde, de verdeelde samenleving op miraculeuze wijze bij elkaar te houden. Na hem wenkt nu de zondvloed. Zijn eerdere positieve oordeel over Angela Merkel is bekoeld. Het plotseling afschaffen van de vergevorderde invoering van kerncentrales en het daarna importeren van grote hoeveelheden aardgas uit Rusland blijkt een blunder van jewelste.

Geurt liet weten dat hij zichzelf steeds meer een sukkel begint te vinden. Hij heeft inmiddels een goed pensioen en stuit op een jeugd die met elkaar communiceert via een smartphone en allerlei obscure social media programma’s. Die hebben geen boodschap aan Geurt zijn gezicht tot gezicht filosofische benadering van de ontwikkelingen in de samenleving. Hoewel heel veel mensen hem kennen vreest hij -niet ten onrechte- dat ze hem meer als ‘ouwe lul’ zien.

Genieten

Hij trekt zich thans steeds meer terug in zij eigen kluizenaarsbestaan. Zijn privéleven is dan ook vrij sober. Geluk vindt hij in de ‘ouderwetse’ genoegens des levens. Op z’n tijd een echt goede sigaar uit de Dominicaanse Republiek en een exotische biersoort uit de één of andere abdij, echte oude graanjenever, daar geniet hij van. Een goed boek of film daar kun je hem blij of wakker voor maken. Doordat zijn boekenkast geen ruimte meer bood heeft hij een E-reader aangeschaft en dat ziet hij na de stofzuiger als de beste uitvinding sinds decennia. Een sporadisch papieren boek dat hij koopt, is in de regel tweedehands en koopt hij via boekwinkeltjes.nl

Stemgedrag

“Weet jij Meander op wie je gaat stemmen straks?” Geurt is er van overtuigd dat de democratische chaos ondertussen zo groot is dat de huidige stemverhoudingen niet tot iets zinvols zullen leiden.
Ik liet weten het nog niet te weten en zelfs te overwegen helemaal maar niet meer te gaan stemmen.
Dat ‘niet gaan stemmen’ leverde me een uitbrander van Geurt op. Zelfs een stem op verguisde leiders en partijen is een democratische burgerplicht. Als de hoop vervliegt dan pas is alles verloren, voegde hij er wijsgerig aan toe.

Geurt leefde na enige goede glazen helemaal op toen hij begon te vertellen dat er niets nieuws onder de zon is. De verhalen over de Romeinen en influencer Cicero, de morele en financiële crisis in het Romeinse Rijk in de derde eeuw, het leven van Alkibiades zoals beschreven in het monumentale boek van Ilja Leonard Pfeijffer,  het geregisseerde ontstaan van ons koninkrijk, de Dokwerker en vervolgens het kwam allemaal aan de orde.

“Fijn dat ik je tegenkwam Meander, je maakte mijn sombere geest wakker. We leven in een bijzonder interessante tijd en we schrijven geschiedenis. Trump was even weg en is vernielzuchtiger dan ooit terug en in Nederland en de rest van Europa spelen allerlei zich politiek noemende clubjes met de democratische verworvenheden, het is alsof je een kind met een scheermes in de weer ziet.”

Je zal zien dat over tien jaar het TV programma Andere Tijden een terugblik geeft op deze opmerkelijke jaren. Dat we die lijfelijk mee hebben mogen maken is heel bijzonder, dat besef ik nu we elkaar spreken.

Hij fleurde zowaar op.

Hij had het voorrecht met de tram naar huis te kunnen. Ik met een taxi, maar de oorzaak daarvan is een ander  verhaal.