Regeling helpt slechts beperkt. College neemt initiatief voor vervolgstappen
Foto Stadspartij-BPP
Tijdens de behandeling -kortgeleden- van de Woon(zorg)visie 2025-2030 in de gemeenteraad is de motie: Verkenning voorrang voor cruciale beroepsgroepen, aangenomen. De motie verzocht het college te onderzoeken naar het geven van voorrang bij woningtoewijzing aan mensen met cruciale beroepen.
Bureau Rigo deed vervolgens, in opdracht van het college, het gevraagde onderzoek.
Het onderzoeksrapport ‘Vitale beroepen in Purmerend’ is als bijlage toegevoegd.
Het rapport gaat in op de volgende vragen
Wat is de uitkomst van de evaluatie van de pilot Kwadijkerpark?
Wat is de grondslag voor het geven van voorrang?
Welke beroepen zijn van vitaal belang voor de gemeente Purmerend?
Is er schaarste aan deze beroepen en is er ook schaarste aan woningen voor deze groepen?
Wat zijn de te verwachten effecten van het geven van voorrang voor vitale beroepen?
Welke voorwaarden zijn er om de voorrang in te voeren en wat zijn de mogelijke consequenties hiervan voor andere woningzoekenden?
Voor het onderzoek is gesproken met de betrokken (zorg) organisaties bij de pilot: Prinsenstichting, Odion en Rochdale.
Bureau Rigo heeft ook gesproken met Intermaris, Wooncompagnie en een aantal grote werkgevers in Purmerend van vitale beroepen: Stichting CPOW (Confessioneel Primair Onderwijs Waterland), PSG (Purmerendse ScholenGroep), het Dijklander ziekenhuis en zorgpartij Evean.
Voorwaarden voor het geven van voorrang
Gemeenten mogen extra voorrang geven aan mensen met een vitaal beroep, zoals in zorg en onderwijs. Dit kan alleen als de gemeente ook goed onderbouwt waarom woningzoekenden met lokale binding (economisch of sociaal) voorrang moeten krijgen. In Purmerend geldt deze lokale voorrang alleen voor nieuwgebouwde sociale huurwoningen. Voor vitale beroepen zou dit dus ook alleen kunnen gelden voor deze woningen.
Belangrijkste bevindingen uit het onderzoek
Tekorten zijn er: Er is een duidelijke schaarste aan personeel in de zorg en het onderwijs in de regio.
Regeling helpt slechts beperkt: De voorrangsregeling zou vooral starters en mensen met één inkomen helpen. Veel mensen in vitale beroepen (die verder zijn in hun loopbaan of die samenwonen) verdienen teveel voor een sociale huurwoning en vallen daardoor buiten de boot. Hierdoor helpt de regeling maar een kleine groep.
Werkgevers zijn positief, maar realistisch: Odion en de Prinsenstichting zijn blij met de pilot. Zij zijn enthousiast over het idee van voorrang, omdat het een signaal van waardering (goed werkgeverschap) afgeeft. De pilot was succesvol: medewerkers die met voorrang een woning kregen, werken nog steeds bij de organisatie. Maar de werkgevers verwachten geen groot effect op het terugdringen van de personeelstekorten.
Negatieve gevolgen: Het geven van voorrang aan één groep gaat ten koste van andere reguliere woningzoekenden, omdat er in dat geval minder nieuwe sociale huurwoningen voor hen beschikbaar zijn.
Uitvoering is complex: Woningcorporaties willen de administratie en controle van deze voorrangsregeling niet doen; dit zou volledig bij de gemeente terechtkomen. Zoals hiervoor aangegeven richt het onderzoek zich primair over de mogelijkheden van voorrang bij de toewijzing van sociale huurwoningen aan mensen in cruciale beroepsgroepen. Uit het onderzoek blijkt dat dit helaas een zeer beperkt effect heeft. Gezien de urgentie van het probleem, het tekort aan personeel in o.a. de zorg en het onderwijs, zijn er misschien andere mogelijkheden die niet onderzocht zijn. Een voorbeeld hiervan betreft gemeente Almere waar een voorrang voor mensen in het onderwijs in relatie tot middel dure huurwoningen en/of betaalbare koopwoningen is ontwikkeld.
Onderstaand een korte toelichting hierop
Er is meer nodig om het personeelstekort in de zorg en het onderwijs te verminderen. Steeds vaker slaan organisaties de handen ineen.
Uit reguliere contacten met werkgevers in het onderwijs en de zorg ontvangt het college ook signalen van de tekorten aan werknemers. Zij zien ook dat een bredere aanpak en een samenhangend pakket aan maatregelen noodzakelijk is om mensen aan te trekken.
Er zijn inmiddels andere voorbeelden waar werkgevers, gemeente, corporaties en marktpartijen op een andere manier nauw samenwerken om bijvoorbeeld jong talent aan te trekken en te behouden. In Almere is onlangs een pilot Werk en woonzekerheid gestart om het tekort aan leraren aan te pakken.
De resultaten van die pilot in Almere Samenvattend
Studenten van de voltijd-, deeltijd- of duale pabo-opleiding bij Windesheim in Almere solliciteren na hun afstuderen bij één van de basisscholen van de deelnemende schoolbesturen in de stad.
Zodra zij een aanstelling hebben, krijgen zij voorrang op een passende woning in de middenhuur of de vrije sector. Wanneer zij op termijn willen verhuizen naar een woning die beter past bij hun levensfase, wordt ook daarop voorrang geboden.
Hiervoor stemt Windesheim jaarlijks de instroom- en uitstroomprognoses af met de betrokken woningcorporaties, zodat het aantal beschikbare woningen in het middensegment hierop kan worden afgestemd. Het Almeerse onderwijs, biedt afgestudeerden een fulltime aanstelling met een marktconform startsalaris, verhoogd met één extra trede binnen de cao. Dit maakt het voor jonge leerkrachten mogelijk om toegang te krijgen tot de middenhuur- of vrije sectorwoningen die beschikbaar worden gesteld.
Deze pilot biedt overigens geen oplossing voor startende leerkrachten met een deeltijdcontract omdat hun inkomen vaak lager ligt, en zij daardoor zijn aangewezen op sociale huur.
Vervolgstappen in Purmerend
Dit is een voorbeeld van een brede aanpak en samenwerking die misschien ook ontwikkeld kan worden in de gemeente Purmerend. Een verkenning van mogelijkheden past goed binnen de opgaven van de Regio Deal Waterland. In de Regio Deal hebben de deelnemende partners uitgesproken jongeren te willen binden aan de regio: door hier op te leiden, hier werk te bieden en toekomstperspectief te creëren.
Het gaat dus niet alleen om docenten die hier al wonen of werken, maar juist ook om studenten, starters en zij-instromers die we willen aantrekken of behouden voor de regio.
Een gezamenlijke verkenning van mogelijkheden lijkt het college dan ook de juiste vervolgstap. Hiertoe neemt het college van Purmerend het initiatief om samen met andere partners, zoals de zorg, regiogemeentes, onderwijs en woningbouwpartners, een aanvraag voor de Regio Deal in te dienen.
Tot slot Met het onderzoek en de vervolgstap zoals hiervoor aangegeven beschouwt het college de motie als afgedaan.
